එල් නිනෝ (El Niño) යනු කුමක්ද? – එහි හේතු, බලපෑම් සහ ශ්රී ලංකාවට ඇතිවන ප්රතිවිපාක
හැඳින්වීම
ඔබ කවදා හෝ සිතා තිබේද, ඇයි සමහර වසරවල දරුණු නියඟ ඇතිවන අතර තවත් වසරවල අධික වැසි සහ ගංවතුර ඇතිවන්නේ කියා?
මෙයට බලපාන ප්රධාන ස්වාභාවික දේශගුණික සංසිද්ධියක් වන්නේ එල් නිනෝ (El Niño) ය.
මෙය පැසිෆික් සාගරයේ ආරම්භ වුවද, එහි බලපෑම් ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ලෝකයේ බොහෝ රටවලට දැනේ. ගොවීන්, ව්යාපාරිකයන්, ධීවරයන් සහ සාමාන්ය ජනතාව පවා එහි ප්රතිවිපාක අත්විඳිති.
“එල් නිනෝ” යන නාමයේ අර්ථය
El Niño යනු ස්පාඤ්ඤ භාෂාවෙන් “කුඩා දරුවා” හෝ “ක්රිස්තු දරුවා” යන අර්ථය දෙන වචනයකි.
පේරු සහ ඉක්වදෝරයේ ධීවරයන් නත්තල් සමයේදී මුහුදු ජලය අසාමාන්ය ලෙස උණුසුම් වන බව නිරීක්ෂණය කළ අතර ඒ නිසා මෙම නාමය භාවිතයට පැමිණියේය.
එල් නිනෝ ඇතිවන්නේ කොහේද?
එල් නිනෝ මධ්යම සහ නැගෙනහිර නිවර්තන පැසිෆික් සාගරයේ මුහුදු මතුපිට ජලය සාමාන්යයට වඩා උණුසුම් වීමෙන් ඇතිවේ.
මෙය එක් සාගරයක සිදුවුවද, ලෝකයේ සෑම මහාද්වීපයකම කාලගුණයට බලපායි.
එල් නිනෝ ඇතිවන ආකාරය
සාමාන්ය තත්ත්වයේදී,
- වෙළඳ සුළං නැගෙනහිර සිට බටහිරට හමයි.
- උණුසුම් ජලය ඉන්දුනීසියාව සහ ඕස්ට්රේලියාව දෙසට ගමන් කරයි.
- දකුණු ඇමරිකාව අසල පෝෂක බහුල සීතල ජලය ඉහළට එයි.
එල් නිනෝ කාලයේදී,
- වෙළඳ සුළං දුර්වල වේ.
- උණුසුම් ජලය නැවත මධ්යම සහ නැගෙනහිර පැසිෆික් වෙත ගමන් කරයි.
- වැසි රටා වෙනස් වේ.
- ලෝකයේ බොහෝ රටවල අසාමාන්ය කාලගුණ තත්ත්වයන් ඇතිවේ.
එල් නිනෝ ඇතිවීමට හේතුව
එය ENSO (El Niño–Southern Oscillation) නම් ස්වාභාවික දේශගුණික චක්රයේ උණුසුම් අදියරයි.
ENSO අදියර තුනකි.
• සාමාන්ය තත්ත්වය (Neutral)
• එල් නිනෝ (Warm Phase)
• ලා නිනා (Cool Phase)
සාමාන්යයෙන් වසර 2 සිට 7 දක්වා කාලයකට වරක් ඇතිවන අතර මාස 9 සිට 12 දක්වා හෝ ඊට වැඩි කාලයක් පැවතිය හැක.
ලෝකයට ඇතිවන බලපෑම්
🌾 කෘෂිකර්මය
- අස්වැන්න අඩුවීම
- නියඟ
- වගා හානි
- කෘමි හානි වැඩිවීම
💧 ජල සම්පත්
- ජලාශවල ජල මට්ටම පහළ යාම
- ජල හිඟය
- වාරිමාර්ග ගැටලු
🐟 ධීවර කර්මාන්තය
- මත්ස්ය සම්පත අඩුවීම
- ධීවර ආදායම පහළ යාම
🌡 උෂ්ණත්වය
- ලෝක උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම
- උණුසුම් තරංග
🔥 ලැව්ගිනි
- වියළි කාලගුණය හේතුවෙන් ලැව්ගිනි අවදානම වැඩිවීම
ශ්රී ලංකාවට ඇතිවන බලපෑම්
එල් නිනෝ හේතුවෙන්,
- උෂ්ණත්වය ඉහළ යා හැක.
- මෝසම් වැසි අක්රමවත් විය හැක.
- ඇතැම් ප්රදේශවල නියඟ ඇතිවිය හැක.
- වී, තේ, පොල් සහ එළවළු වගාවට බලපෑම් ඇතිවිය හැක.
- ජල හිඟය ඇතිවිය හැක.
- විදුලි ඉල්ලුම වැඩිවිය හැක.
එල් නිනෝ සහ ලා නිනා අතර වෙනස
| එල් නිනෝ | ලා නිනා |
|---|---|
| මුහුදු ජලය උණුසුම් වේ | මුහුදු ජලය සිසිල් වේ |
| වෙළඳ සුළං දුර්වල වේ | වෙළඳ සුළං ශක්තිමත් වේ |
| නියඟ ඇතිවිය හැක | වැඩි වැසි ලැබිය හැක |
| ලෝක උෂ්ණත්වය ඉහළ යයි | සාපේක්ෂව අඩු වේ |
එල් නිනෝ නවත්වන්න පුළුවන්ද?
නැහැ.
එය ස්වාභාවික දේශගුණික සංසිද්ධියකි.
නමුත්,
✔ ජලය සුරැකීම
✔ කාලගුණ අනාවැකි අනුගමනය කිරීම
✔ දේශගුණයට ගැළපෙන කෘෂිකර්ම ක්රම භාවිතා කිරීම
✔ ආපදා සඳහා සූදානම් වීම
මඟින් එහි බලපෑම් අවම කළ හැක.
නිගමනය
එල් නිනෝ යනු ලෝකයේ කාලගුණය, කෘෂිකර්මය, ජල සම්පත්, ධීවර කර්මාන්තය සහ ආර්ථිකයට විශාල බලපෑමක් ඇති කරන ස්වාභාවික දේශගුණික සංසිද්ධියකි.
එබැවින් එල් නිනෝ පිළිබඳ දැනුවත් වීම, විද්යාත්මක අනාවැකි අනුගමනය කිරීම සහ කල්තියා සැලසුම් කිරීම මඟින් එහි අහිතකර බලපෑම් අවම කර ගත හැක.

